Przejdź do zawartości

Xhosa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Khosa
Ilustracja
Kobiety Khosa w tradycyjnym stroju.
Populacja

8.849.000 (2017)[1]

Miejsce zamieszkania

Południowa Afryka 8.779.000
Zimbabwe 34.000
Lesotho 24.000
Botswana 12.000

Język

xhosa

Religia

chrześcijaństwo (80%), religie plemienne

Pokrewne

Zulusi, Ngoni, Swazi, Ndebele

Mapa grupy etnicznej
Proporcja populacji używającej xhosa jako pierwszy język

Xhosa albo Khosa − lud zamieszkujący tereny Afryki Południowej, zwłaszcza RPA i Lesotho. W 2017 roku liczebność Xhosa wynosiła ponad 8,8 mln. Lud ten posługuje się językiem xhosa z rodziny bantu.

Do tradycyjnych zajęć Xhosa zalicza się chów bydła i rolnictwo, a także obróbka żelaza i plecionkarstwo. Struktura społeczna opiera się na egzogamicznych klanach o patrylinearnym systemie pokrewieństwa. Poszczególne klany różnią się między sobą kolorami strojów i sposobem przystrajania się paciorkami.

Xhosa zachowują tradycyjne wierzenia, których ważnym elementem jest kult przodków. Wciąż żywy jest bardzo bogaty folklor. Silnie zakorzeniona jest wiara w czary. Czarownictwo uważa się za z gruntu złe, a Xhosa boją się opętania przez złe duchy. Zaradzić temu może jednak igkirha (duchowy uzdrowiciel). W kulturze Xhosa występują także ixhwele (zielarze), trudniący się jednak prawie wyłącznie zwalczaniem chorób dotykających ciało. Religia Xhosa posiada wiele cech wspólnych z wierzeniami Buszmenów, uważa się więc, że doszło w przeszłości do interakcji kultur tych ludów.

Dużą rolę w kulturze ludu Xhosa odgrywają różnego rodzaju obrzędy przejścia (zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn) oraz ceremionie związane z zawarciem małżeństwa.

Język

[edytuj | edytuj kod]

Xhosa to aglutynacyjny język tonalny z rodziny bantu. Zapisuje się go w alfabecie opartym na piśmie łacińskim. Językiem xhosa posługuje się około 18% populacji południowoafrykańskiej. Jest on w pewnym stopniu wzajemnie zrozumiały z językiem zulu, zwłaszcza z zulu używanym w miastach. Ludność Xhosa, zwłaszcza mieszkająca w miastach, zwykle włada również językiem zulu, afrikaans, angielskim lub jednym z pozostałych jedenastu języków urzędowych RPA.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. People Cluster: Bantu, Nguni. Joshua Project. [dostęp 2017-10-26].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Krystyna Damm, Aldona Mikusińska (red.), Ludy i języki świata, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000 (PWN Leksykon), s. 114, ISBN 83-01-13070-9, OCLC 830240260 (pol.).
  • RPA, Lesotho, Suazi, seria: Praktyczny przewodnik, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2001, str. 200